راهی به سوی همآیی با هستی
خودنگاره یا پرترهپردازی سحابی
خودنگاری ساحت خاصی از حضور سوژه میباشد که تعیینکنندۀ شرایط ارتباط خود در فضا با بیننده است. خودنگاری ساحتی از گفتهپردازی است که ما را درون نظام بالقوۀ حضور قرار میدهد. این نوع حضور به معنای این است که خودنگاری، خود را بر فضا تحمیل میکند. این شیوۀ تحمیل خود بر فضا بر اساس اجزای صورت یعنی پیشانی، چشم، بینی و دهان معنا نمیدهد؛ بلکه مبتنی بر یک ساختار واحد و تام است که تعیینکنندۀ وزنِ حضور آن بر جهان پیرامون میباشد. پرسش اساسی و مهمی که در گفتمان خودنگاری مطرح میشود این است که آیا خودنگاری یا پرترهپردازی یک گفتمان خودمحور تام میباشد؟ یعنی آیا منحصر و محدود به حضور سوژۀ درونمتنی است؟ یا اینکه خودنگاری توانایی انفصال از خودِ تاممحور و گسترش در فضا جهت ترکیب با دیگری را دارد؟ پاسخ اولیۀ ما این است که پرتره میتواند از خودِ تاممحور فاصله گرفته و سپس در فضا گسترش یابد؛ به نحوی که امکان سرایت به دیگری را نیز بیابد. اگر این تسری پرتره به فضای بیرون از خود را بپذیریم، میتوانیم، بگوییم که پرتره امکان انفصال از خویش و بازتاب حضور دیگری و همۀ هستی در خود را دارد. این دیدگاه در تقابل با دیدگاه دیگری قرار میگیرد که خودنگاری را امری انحصاری و نوعی گفتمان خودمحور میداند. در تعریف انفصالی پرتره، باور اصلی ما بر این است که خودنگاری راهی برای فرار و گریز از زندانِ تن و پرتاب به اعماق هستی است. فرض اصلی ما بر این است که خودنگاری در آثارِ سحابی گشایش بر هستی و یکی شدن با اعماقِ وجودی آن است.
برای مطالعۀ کامل مقاله به کتاب مروری بر زندگی و آثار مهدی سحابی مراجعه فرمایید
{ حمیدرضا شعیری }
۱۳۴۵ – سمنان
− استاد تمام دانشگاه تربیت مدرس، تهران
− دکترای نشانه − معناشناسی دانشگاه لیموژ، فرانسه
− روایتشناس و نظریهپردازِ حوزۀ نشانه − معناشناسی گفتمانی
− عضو مرکز تحقیقات نشانه − معناشناسی دانشگاه لیموژ، فرانسه
− نمایندۀ ایران در انجمن جهانی سمیوتیک
− پژوهش و نگارش بیش از ۱۲۰ مقالۀ علمی − پژوهشی داخلی و خارجی
− تألیف ده جلد کتاب در زمینههای تخصصی
− دارای افتخارات علمی متعدد از جمله کسب مدال شوالیه از کشور فرانسه
منابع
- گرمس، آلژیرداس ژولین (۱۳۹۹). نقصان معنا. عبور از روایتشناسی ساختارگرا. مترجم: شعیری، حمیدرضا. تهران: نشر خاموش.
- .Barthes, R. (1980).La chambre Claire. Paris: Gallimard
- .Beyeart-Geslin, A. (2006). «Fragile Margaret». L’image entre sens et signification. Paris: Publication de la Sorbonne
- .Fontanille J. et Cl, Zilberberg (1998).Tension et signification.Liège: Sprimont
- .Merleau-Ponty, M. (1945). Phénoménologie de la perception. Paris: Gallimard
- .Merleau-Ponty, M. (1960). Signes. Paris: Gallimard
- .Greimas, A.J. (1987). De l’imperfection. Périgueux: Pierre Fanlac
- .Ouellet, P. (2000). Poétique du regard. Littérature, perception, identité. Limoges: PULIM